رئیس مرکز رشد دانشگاه شهید بهشتی با تأکید بر تغییر پارادایم مدیریت در پارکهای علم و فناوری، اعلام کرد که ارزیابی عملکرد این مراکز از شاخصهای سنتی نظیر تعداد شرکتهای مستقر، به سمت «خلق ارزش مشترک» برای تمامی ذینفعان اکوسیستم نوآوری حرکت کرده است.
در این رویکرد، پارکها نه فقط به عنوان ارائهدهنده خدمات، بلکه به عنوان معماران اکوسیستمهای نوآوری شناخته میشوند.
پارکهای علم و فناوری در آستانه یک پارادایم جدید مدیریتی قرار دارند که محور آن «خلق ارزش مشترک» است.
در این رویکرد، موفقیت پارک دیگر صرفاً با تعداد شرکتهای مستقر، میزان فروش یا حجم خدمات ارائهشده سنجیده نمیشود.
بلکه با میزان ارزشی که برای تمامی ذینفعان اکوسیستم نوآوری خلق میکند، ارزیابی خواهد شد.
فرنوش اعلامی در گفتوگو با پایگاه خبری مشهد عمران به نقل از ایسنا با اشاره به تغییر رویکرد مدیریت پارکهای علم و فناوری اظهار کرد: نوآوری امروز محصول فعالیت یک سازمان یا یک شرکت نیست، بلکه نتیجه تعامل، همآفرینی و همافزایی میان بازیگران مختلف اکوسیستم نوآوری است.
اگر هر یک از این بازیگران نتوانند ارزش مورد انتظار خود را از این تعاملات دریافت کنند، همکاریها پایدار نخواهد ماند و ظرفیتهای اکوسیستم نیز به طور کامل بالفعل نخواهد شد.
رئیس مرکز رشد دانشگاه شهید بهشتی با بیان اینکه مأموریت پارکهای علم و فناوری از ارائه خدمات و زیرساخت فراتر رفته است، گفت: امروز این مراکز نقش معماری، تسهیل و راهبری اکوسیستم خلق ارزش را بر عهده دارند.
تحقق این مأموریت مستلزم پاسخ به پرسشهایی از جمله مفهوم خلق ارزش مشترک، دلایل تبدیل شدن آن به پارادایم جدید مدیریت اکوسیستمهای نوآوری، شیوه شناسایی ارزشها و انتظارات ذینفعان و همچنین ابزارها و رویکردهایی مانند گفتگو، همدلی، تفکر، طراحی و پلتفرمهای هوشمند برای تحقق این هدف است.
اعلامی درباره مفهوم خلق ارزش مشترک توضیح داد: خلق ارزش مشترک به معنای خلق همزمان ارزش برای تمامی ذینفعان یک اکوسیستم است؛ به گونهای که منافع هر بازیگر در تعامل با منافع سایر بازیگران تأمین شود.
در پارکهای علم و فناوری، ذینفعان تنها شرکتهای فناور نیستند، بلکه دانشگاه، اعضای هیئت علمی، دانشجویان، صنایع، سرمایهگذاران، نهادهای حاکمیتی، سازمانهای اجتماعی، فارغالتحصیلان و جامعه محلی نیز در این شبکه حضور دارند.
هر یک از این گروهها ارزش، انگیزه و انتظار متفاوتی از حضور در اکوسیستم دارند.
ازاینرو، مأموریت پارک تنها حمایت از یک گروه خاص نیست، بلکه ایجاد بستری است که همه بازیگران بتوانند از همکاری با یکدیگر منتفع شوند.
وی درباره چرایی تبدیل شدن خلق ارزش مشترک به پارادایم جدید مدیریت پارکهای علم و فناوری گفت: اکوسیستمهای نوآوری امروز با پیچیدگی روزافزون مسائل، تخصصیتر شدن فناوریها و وابستگی متقابل بازیگران مواجه هستند.
هیچ سازمانی به تنهایی قادر به حل مسائل پیچیده یا خلق نوآوریهای اثرگذار نیست.
در چنین شرایطی، مزیت رقابتی پارکهای علم و فناوری دیگر در تعداد ساختمانها، امکانات یا حتی خدمات حمایتی خلاصه نمیشود، بلکه در توانایی آنها برای ایجاد ارتباطات مؤثر، همافزایی ظرفیتها و شکلدهی همکاریهای پایدار میان ذینفعان نهفته است.
به همین دلیل، پارکها به جای مدیریت خدمات، به سمت مدیریت روابط، شبکهها و ارزشهای مشترک حرکت میکنند.
رئیس مرکز رشد دانشگاه شهید بهشتی با تأکید بر اینکه نقطه آغاز خلق ارزش مشترک، شناخت عمیق ارزشها، نیازها و دغدغههای ذینفعان است، اظهار کرد: بسیاری از همکاریهای دانشگاه و صنعت یا برنامههای توسعه فناوری، نه به دلیل کمبود منابع، بلکه به دلیل درک ناکافی از نیازهای واقعی طرفین به نتایج مطلوب نمیرسند.
پارک باید بداند صنعت با چه مسئلهای روبهرو است، دانشگاه چه ظرفیتهایی دارد، دانشجو چه تجربهای را جستوجو میکند، سرمایهگذار چه بازدهی را انتظار دارد و جامعه چه مسئلهای را باید حلشده ببیند.
وی افزود: این شناخت تنها از طریق پرسشنامه یا جلسات رسمی حاصل نمیشود.
گفتوگوی مستمر، همدلی، مشاهده میدانی، مصاحبههای عمیق و مشارکت فعال ذینفعان، ابزارهایی هستند که به پارک کمک میکنند تصویر واقعیتری از نیازها و انتظارات اکوسیستم به دست آورد.
زمانی که ذینفعان احساس کنند صدایشان شنیده میشود، اعتماد افزایش مییابد و زمینه برای همکاریهای بلندمدت فراهم خواهد شد.
اعلامی با اشاره به ابزارهای تحقق این پارادایم نیز گفت: یکی از مهمترین رویکردها، تفکر طراحی است.
این رویکرد با تأکید بر همدلی، تعریف دقیق مسئله، ایدهپردازی، نمونهسازی و آزمون راهحلها، کمک میکند خدمات، برنامهها و همکاریها بر اساس نیازهای واقعی ذینفعان طراحی شوند، نه بر مبنای فرضیات مدیران.
در این چارچوب، پارک علم و فناوری نقش تسهیلگر همآفرینی را بر عهده میگیرد و ذینفعان را در طراحی و توسعه راهحلها مشارکت میدهد.
وی ادامه داد: در کنار آن، فناوریهای دیجیتال و پلتفرمهای هوشمند نیز میتوانند نقش تعیینکنندهای در تحقق خلق ارزش مشترک ایفا کنند.
این پلتفرمها با ایفای نقش سامانههای همتاساز و ایجاد همکاری، ظرفیتها، نیازها، فرصتها و چالشهای ذینفعان را به یکدیگر متصل میکنند.
برای مثال، یک صنعت میتواند مسئله خود را ثبت کند، یک عضو هیئت علمی تخصص مرتبط را معرفی کند، دانشجویان مهارتهای خود را ارائه دهند و سرمایهگذاران نیز حوزههای مورد علاقه خود را مشخص کنند.
سپس سامانه با استفاده از داده و هوش مصنوعی، مناسبترین همکاریها را پیشنهاد دهد.
چنین پلتفرمهایی هزینه جستوجو، هماهنگی و شکلگیری همکاری را کاهش داده و سرعت خلق نوآوری را افزایش میدهند.
رئیس مرکز رشد دانشگاه شهید بهشتی خاطرنشان کرد: آینده پارکهای علم و فناوری در گرو پذیرش نقش جدید آنها به عنوان معمار و راهبر اکوسیستم خلق ارزش است.
در این پارادایم، پارک نه صرفاً یک ارائهدهنده خدمات، بلکه نهادی است که ارزشهای ذینفعان را شناسایی میکند، گفتگو و اعتماد را میان آنها شکل میدهد، از روشهایی مانند تفکر طراحی برای همآفرینی راهحلها بهره میگیرد و با استفاده از فناوریهای دیجیتال، ارتباطات هوشمند و مؤثر میان بازیگران اکوسیستم را تسهیل میکند.
وی تاکید کرد: هرچه این تعاملات عمیقتر، دادهمحورتر و مبتنی بر ارزشهای مشترک باشد، احتمال شکلگیری نوآوریهای پایدار، توسعه فناوری، رشد اقتصادی و اثرگذاری اجتماعی نیز افزایش خواهد یافت.
از این منظر، مأموریت آینده پارکهای علم و فناوری نه مدیریت فضا و خدمات، بلکه مدیریت خلق ارزش مشترک در اکوسیستم نوآوری است.