رئیس پژوهشکده زیارت و گردشگری دانشگاه فردوسی مشهد با تشریح موانع توسعه گردشگری روستایی در خراسان رضوی، سه اقدام اصلی شامل حکمرانی یکپارچه و برنامهریزی علمی، توسعه زیرساخت و تسهیل سرمایهگذاری، و بازاریابی و برندسازی حرفهای را راهکار جهش این بخش دانست.
پایگاه خبری مشهد عمران به نقل از ایسنا:
رئیس پژوهشکده زیارت و گردشگری دانشگاه فردوسی مشهد معتقد است ترکیب سه اقدام حکمرانی یکپارچه و برنامهریزی علمی، توسعه زیرساخت و تسهیل سرمایهگذاری، بازاریابی و برندسازی حرفهای میتواند در کوتاهمدت و میانمدت زمینه جهش گردشگری روستایی در خراسان رضوی را فراهم کرده و آثار اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی پایداری برای جوامع روستایی به همراه داشته باشد.
حمدالله سجاسی قیداری در گفتوگو با ایسنا درباره وضعیت گردشگری روستایی استان اظهار کرد: با وجود اینکه گردشگری در روستاهای ییلاقی استان خراسان رضوی در وضعیت مناسبی قرار دارد، اما به صورت گسترده گردشگری در سایر روستاهای دارای ظرفیت از پراکندگی خوبی در استان برخوردار نیست.
وی با اشاره به مهمترین مانع توسعه گردشگری روستایی بیان کرد: مهمترین مانع توسعه گردشگری روستایی در خراسان رضوی را میتوان نبود مدیریت یکپارچه و برنامهریزی راهبردی مبتنی بر مزیتهای محلی دانست. اگرچه این استان از نظر تنوع اقلیمی، میراث تاریخی، جاذبههای طبیعی، فرهنگ بومی، صنایع دستی، آیینهای محلی و همجواری با شهر زیارتی مشهد از ظرفیتهای کمنظیری برخوردار است، اما این ظرفیتها به دلیل نبود نظام مدیریتی منسجم به محصول گردشگری تبدیل نشدهاند.
دانشیار گروه جغرافیا و رئیس پژوهشکده زیارت و گردشگری دانشگاه فردوسی مشهد افزود: بسیاری از روستاها دارای جاذبههای ارزشمند هستند، اما فاقد برنامه مشخص برای معرفی، حفاظت، بازاریابی و بهرهبرداری اقتصادی از این ظرفیتها هستند.
به عبارت دیگر، هم مدیریت سازمانی و هم محلی تلاشهای زیادی برای شکلدهی به برند و ارتقای برند گردشگری روستاهای دارای ظرفیت انجام ندادهاند.
سجاسی قیداری ادامه داد: یکی دیگر از عوامل مهم، نگاه پروژهمحور به جای نگاه توسعهمحور است. در بسیاری از موارد، توسعه گردشگری به ساخت چند پروژه عمرانی یا ایجاد اقامتگاه بومگردی محدود شده، در حالی که گردشگری روستایی نیازمند یک زنجیره کامل شامل برنامهریزی، آموزش جامعه محلی، توسعه زیرساخت، بازاریابی، برندسازی، سرمایهگذاری و مدیریت پایدار است.
نبود این زنجیره باعث شده است بسیاری از روستاها حتی پس از اجرای برخی پروژهها نیز نتوانند گردشگران را به صورت مستمر جذب کنند.
وی درباره ضعف بازاریابی مقاصد گردشگری اظهار کرد: همچنین ضعف در بازاریابی و معرفی مقاصد نیز از دیگر موانع اساسی است. بسیاری از روستاهای دارای جاذبه حتی در سطح استان نیز شناختهشده نیستند و در بستههای سفر آژانسهای گردشگری یا برنامههای تبلیغاتی جایگاهی ندارند. در شرایطی که گردشگران امروزی اطلاعات خود را از فضای مجازی، رسانههای دیجیتال و شبکههای اجتماعی کسب میکنند، نبود حضور حرفهای در این فضاها موجب ناشناخته ماندن بسیاری از مقاصد شده است.
دانشیار گروه جغرافیا و رئیس پژوهشکده زیارت و گردشگری دانشگاه فردوسی مشهد با اشاره به نقش جامعه محلی بیان کرد: عامل مهم دیگر، مشارکت محدود جامعه محلی در فرآیند تصمیمگیری است. تجربه کشورهای موفق نشان میدهد که توسعه گردشگری روستایی زمانی پایدار خواهد بود که روستاییان خود را مالک و ذینفع اصلی این فرآیند بدانند. در بسیاری از روستاهای خراسان رضوی، مشارکت مردم بیشتر به مرحله اجرای طرحها محدود شده و در تصمیمگیری، برنامهریزی و مدیریت نقش پررنگی ندارند. این مسئله موجب کاهش انگیزه، ضعف سرمایه اجتماعی و استقبال محدود از فعالیتهای گردشگری شده است.
سجاسی قیداری تأکید کرد: بنابراین، تبدیل یک روستا به مقصد گردشگری صرفاً به داشتن جاذبه وابسته نیست، بلکه مستلزم وجود مدیریت یکپارچه، برنامهریزی علمی، مشارکت مردم، زیرساخت مناسب، بازاریابی حرفهای و حمایت مستمر نهادهای مسئول است؛ عناصری که هنوز در بسیاری از روستاهای خراسان رضوی به صورت هماهنگ شکل نگرفتهاند.
